برنامه ریزی شهری

آمایش سرزمین تنظیم رابطه بین انسان فضا و فعالیت‌های انسان در فضا به منظور بهره برداری منطقی ازجمیع امکانات در جهت بهبود وضعیت مادی و معنوی اجتماع بر اساس ارزش‌های اعتقادی، سوابق فرهنگی یا ابزار علم و تجربه در طول زمان است که جزئی از برنامه‌ریزی شهری محسوب می‌شود.

آمایش سرزمین، شامل شهرسازی و توسعه، برنامه‌ریزی و سازمان دادن به نحوه اشتغال فضا، تعیین محل سکنای انسان‌ها، محل فعالیت و تجهیزات و کنش‌های بین عوامل گوناگون نظام اجتماعی- اقتصادی است. این رشته برنامه‌ریزی کلان نیروهای اقتصادی، طبیعی و انسانی را مدنظر دارد.

نمونه ای از تلاشهای برنامه ریزی شهری در کابل

تعاریف برنامه ریزی شهری

تعريف 1 : برنامه ریزی شهری تا کنون با جملات گوناگون تعریف شده ، اما به طور خلاصه می توان گفت برنامه ریزی شهری یعنی ساماندهی کالبدی – فضایی شهر . اینگونه از برنامه ریزی در واقع همان شهرسازی است.

منبع : نوشته شده توسط دكتر رضا فاضلي

تعريف 2 : ساماندهی کاربری زمین برای تأمین یک محیط کالبدی شایسته زندگی مدنی سالم را گويند، برخی هم آن را تلاشی دانسته اند که انسان برای تدوین اصولی در جهت پدید آوردن یک محیط کالبدی مدنی برای زندگی خود انجام مي دهد .

منبع :  کتاب سبز شهرداری، جلد اول، مرکز مطالعات برنامه ریزی شهری

تعريف 3: هدایت و کنترل سیستمهای شهری – روستایی و منطقه ای که در دو مقیاس محلی و منطقه ای صورت می گیرد.

منبع: جزوه درسی کارشناسی ارشد ، شهرنشینی و برنامه ریزی شهری در ایران

تعريف 4 : برنامه ریزی شهری را می توان ایجاد محیطی راحت تر ، آسان تر ، دلپذیرتر و لذت بخش تر برای شهرنشینان دانست .

( شیعه ، اسماعیل ؛ کارگاه برنامه ریزی شهری ، انتشارات دانشگاه پیام نور ، چاپ پنجم ، آبان 1387 ، صفحه 3-4 )

تعريف 5 : برنامه ریزی شهری عبارت است از یک فعالیت علمی و منطقی ، در جهت رسیدن به هدف های مورد توجه جامعه .

( شیعه ، اسماعیل ؛ مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری ، انتشارات علم و صنعت ایران ، چاپ چهاردهم ، 1383 ، صفحه 101 )

تعريف 6 : برنامه ریزی شهری ، هدایت وکنترل سیستم های شهری – روستایی و منطقه ای که در دو مقیاس محلی و منطقه ای صورت می گیرد .

تعريف 7 : برنامه ریزی شهری یعنی ساماندهی کالبدی – فضایی شهر .

تعريف 8 : برنامه ریزی شهری ، ساماندهی کاربری زمین برای تامین یک محیط کالبدی شایسته زندگی مدنی سالم را گویند ، برخی هم آن را تلاشی دانسته اند که انسان برای تدوین اصولی در جهت پدید آوردن یک محیط  کالبدی مدنی برای زندگی خود انجام می دهد

تعريف 9 : برنامه‌ريزي شهری با توجه به اقتصاد و عملكرد عوامل شهر, نحوه‌ي استفاده از اراضي شهر, محله‌بندي مسكن, ترافيك, فضاي سبز و غيره, در رابطه با جمعيت و فونكسيون شهر مورد بررسي قرار مي‌گيرند.

تعريف 10 : برنامه ریزی شهری ، فرایندهای ذهنی و عملی یک سری تصمیم های سنجیده درامور شهری است که با رعایت قیودات خاص خود شیوه و شکل رابطه انسان را با محیط شهری در قالبی بهینه طراحی و طبقه بندی می کند .

( رهنمایی ، محمدتقی ؛ شاه حسینی ، پروانه ، فرایند برنامه ریزی شهری ایران ، انتشارات سمت ، چاپ ششم ، بهار 1389 ، صفحه 8 )

تعريف 11 : برنامه ریزی شهری را می توان هنر شکل دادن و هدایت و «رشد طبیعی شهر» دانست ، امری که به موجب آن ساختمان ها و محیط های گوناگون ایجاد می شود تا به نیازهای مختلف اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی و گذران اوقات فراغت و ... پاسخ دهد.

( هیراسکار ، جی.کی؛ درآمدی بر مبانی برنامه ریزی شهری ، ترجمه محمد سلیمانی و احمد رضا یکانی فرد ، انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم ، چاپ اول ، بهار 1376 ، صفحه 15 )

برنامه ریزی شهری

برنامه ریزی شهری هنر بوجود آوردن فضاهای مطلوب برای مردم است. بنابراین برنامه ریزی راجع به عملکرد مردم است نه طرز نگرش آنها. برنامه ریزی شهری ارتباط بین افراد، مکانها، حرکت، نوع زندگی شهری، طبیعت، ساخت و ساز فرایندهایی را برای تضمین حفظ این مکانها فراهم می آورد. برنامه ریزی شهری به موضوعات حمل و نقل، معماری، توسعه اقتصادی و مناظر طبیعی، مهندسی و غیره می پردازد.

اهمیت برنامه ریزی شهری

آینده شهرها و مناطق شهری همه ما را نگران کرده است. تغییرات و توسعه شهرها نقش عمده ای در توسعه اجتماعی سراسر دنیا ایفا می کند. شهرنشینی و زندگی شهری یک نیروی میانجی عمده در دگرگونیهای اقتصادی، تکنولوژی، تعامل اجتماعی و محیط به حساب می آید. شهرها و مناطق شهری ترکیب پیچیده ای از فعالیت های اجتماعی، نوآوری، حرکت و تأسیسات زیربنایی می باشند که این نوع شهرنشینی یک پدیده فنی و اجتماعی پویا است.



منبع: www.planning.org/worldtown/idex.htm